Koliek bij paarden

Staat je paard met zijn hoeven over de grond te schrapen? Hijgt, zweet en rolt hij hevig? Dit zijn slechts enkele symptomen van koliek en voor staleigenaren de grootste aanleiding om de dierenarts te bellen.

Koliek kan zeer ernstig zijn. Bij het verdenken van koliek is het belangrijk dat je zo snel mogelijk contact opneemt met de dierenarts. Hierbij is het handig de ernst van de situatie te kunnen beoordelen, om je paard zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen. Op deze pagina kom je meer te weten over verschillende soorten koliek, wat je kunt doen om de ziekte te voorkomen en wat voor behandelingen er mogelijk zijn.

Koliek bij paarden

Koliek kan verschillende oorzaken hebben

  • Constipatie, veroorzaakt door bijvoorbeeld zand
  • Gasvulling
  • Omkering van de darm
  • Aandoening van de stoelgang en beweging

 

Verschillende soorten koliek

Gaskoliek
Gassen in de darmen die ernstige pijn kunnen veroorzaken. Kan worden veroorzaakt door verandering van voer of te weinig voedermomenten.

Darmverstopping
Een gevolg van verminderde darmactiviteit, mogelijk veroorzaakt door verandering van voer, verminderde wateropname of parasieten zoals wormen.

Verstopping van de dunne darm
Kan veroorzaakt worden door spoelwormen bij jonge paarden of door grote aanwezigheid van lintworm.

Blindedarmverstopping
Verminderde darmbeweging in de blinde darm kan leiden tot verslechtering van de darmafvoer. Soms is er schade aangericht door lintworm.

Darmknoop
Een gedraaide of foute ligging van de darm kan zorgen voor een blokkade. Hierbij is vaak een chirurgische ingreep vereist.

Ontsteking van de buik of darm
Kan diarree met uitdroging tot gevolg hebben. Het paard heeft meestal dringende intensive care nodig. Er wordt verondersteld dat slecht voer, parasieten of infecties het veroorzaken.

Milt- of nierophanging
De darmen zijn zo gedraaid dat ze vast zijn komen te zitten aan de verkeerde kant van de milt en als het ware ‘opgehangen’ aan het bindweefsel dat tussen de nier en de milt loopt. Dit kan worden opgelost met miltmedicatie, vasten, infuus en lichaamsbeweging, maar vaak is een chirurgische ingreep de beste oplossing.

Maagzweer
Kan tijdelijke, lichte koliekverschijnselen voelen. Het paard vertoont vaak verminderde eetlust tijdens het voeren. Tandenknarsen kan voorkomen. Kan behandeld worden maagzweermedicatie.

Darmuitzakking in lieskanaal
Het is bij hengsten mogelijk een darmuitzakking te krijgen in het lieskanaal. Dit kan kolieksymptomen veroorzaken en een ontstoken scrotum. Bijna altijd is een chirurgische ingreep vereist.

Darmverstopping bij pasgeboren veulen
Soms heeft een pasgeboren veulen moeite met de darmpek uitdrijven. De pek is donker van kleur, vaak gevormd in kleine balletjes en uitgedreven binnen 12 uur na de bevalling. Dit probleem is vaak op te lossen met laxeermiddel, maar raadpleeg altijd de dierenarts voor advies.

Blaasruptuur bij veulens
Soms kan de blaas van het veulen barsten tijdens het veulenen. Het veulen zal proberen te plassen, maar zonder resultaat. Raadpleeg direct de dierenarts als u dit waarneemt bij uw pasgeboren veulen. Hoe vroeger de diagnose gesteld kan worden en het veulen geopereerd, hoe beter de prognose.

Behandeling

Gaskoliek kan verholpen worden door beweging, maar aangezien er meerdere oorzaken zijn voor koliek, moet er altijd een dierenarts worden ingeschakeld. Kijk naar de volgende signalen voordat je contact opneemt met de dierenarts.

    • De lichaamstemperatuur

Een sterk verhoogde temperatuur met gelijktijdige kolieksymptomen kan wijzen op een darm- of buikontsteking.

    • Hartslag

Een normale hartslag is 28 tot 40 slagen per minuut. Mocht je niet in het bezit van een stethoscoop zijn, controleer dan de slagader op de hals, onder de kaak.

    • Het slijmvlies

Een gezond paard heeft lichtroze, vochtige slijmvliezen in de mond. Ernstige koliek kan donkerrode slijmvliezen veroorzaken. Duw met je vinger op het mondslijmvlies voor een paar seconden en kijk dan hoe lang het duurt voor de plek weer de oorspronkelijke kleur krijgt. Normaal hoort dit minder dan 2,5 seconden te duren.

    • Darmgeluiden

Luister naar de buik van het paard, aan beide zijden van de flank. Bij een gezond paard kun je daar knorrende geluiden horen. Een stille buik kan wijzen op een verstoorde darmbeweging.

    • Ontlasting

Heeft het paard ontlasting gehad? Hoeveel en hoe zag het eruit?

    • Ziekteverloop

Zorg dat je weet wanneer het paard ziek is geworden. Is dit de eerste keer dat het paard koliek heeft, wanneer begonnen de symptomen, hoe krachtig lijkt de pijn? Wanneer is voor het laatst de ontlasting getest, het paard ontwormd en met welke ontworming?

Wanneer moet je hulp zoeken?

Als je koliek vermoedt, moet je snel contact opnemen met je dierenarts. Vaak veranderen de symptomen in een zeer korte tijd met lijden en zeer grote risico’s voor het paard als gevolg. Wanneer de darmbeweging afneemt, stopt ook de opname van voedingsstoffen en vocht, waarna de darmen stil komen te liggen. Wanneer de passage van de maaginhoud geremd wordt, kan er druk ontstaan waardoor het paard verkrampt en kolieksymptomen vertoont.

Neem contact op met je dierenarts als je paard de volgende symptomen vertoont:

  • Verlies van eetlust en met de hoeven over de grond schrapen
  • Het paard staat alsof hij probeert te plassen
  • In een afwijkende houding staan en naar de buiken kijken of happen
  • Diarree, gebrek aan uitwerpselen en/of verminderde darmgeluiden
  • Vertoning van pijnsymptomen door ernstig hijgen, zweten en veel en ruw rollen over de grond
  • Een verhoogde ademhaling en hartslag. Hierbij geldt de regel hoe hoger de hartslag, hoe zieker het paard

 

Wat doet de dierenarts?

Het onderzoek gaat als volgt:
De dierenarts begint met het controleren van de temperatuur, hartslag, ademhalingsfrequentie en darmgeluiden. Vervolgens voert de dierenarts een rectaal onderzoek uit om de oorzaak van de koliek te achterhalen. Er kan een sonde in de neus van het paard worden aangebracht om te kijken naar de hoeveelheid maaginhoud. Veel maaginhoud kan wijzen op een verstoring in de darmbeweging.
Door een buikpunctie kan het vocht worden bestudeerd en een eventuele ontsteking of aantasting van de darmen worden vastgesteld. Andere onderzoeksmethoden zijn met het gebruik van röntgen of echografie. Als het paard een hengst is, kunnen de testikels en het scrotum worden onderzocht.

Behandeling van koliek

Over het algemeen is de behandeling van koliek gericht op pijnverlichting, het voorkomen van uitdroging en het opwekken van de darmbeweging.
Het is mogelijk pijnstilling of antispasmodische medicatie toe te dienen. Als het paard uitgedroogd is of om uitdroging te voorkomen, kan er een infuus in de hals worden aangebracht. Het paard heeft veel vocht nodig en 24 uur per dag intensieve zorg.
Constipatie kan men verhelpen door laxeermiddel toe te dienen om de darmbeweging op gang te helpen. Het laxeermiddel kan toegediend worden via de neus of het infuus.
Als het nodig is de koliek operatief te verhelpen, is het belangrijk dit zo snel mogelijk te laten doen. Als de bloedsomloop in het darmkanaal te sterk is verstoort, wordt het vermogen van het paard om de narcose te weerstaan verzwakt en kan een deel van de darmen verloren gaan.

Wil je meer informatie over koliek bij paarden? Raadpleeg dan je dierenarts of vind er een in buurt.